Thực trạng phân công lao động theo giới trong gia đình ở An Giang

Để tìm hiểu thực trạng phân công lao động theo giới trong gia đình ở tỉnh An Giang và đề xuất các giải pháp phát huy vai trò của phụ nữ trong gia đình, góp phần thúc đẩy bình đẳng giới trong gia đình, Trung tâm Nghiên cứu Khoa học xã hội và Nhân văn đã triển khai thực hiện đề tài "Phân công lao động theo giới trong gia đình ở An Giang hiện nay". Kết quả khảo sát 280 hộ gia đình ở phường Châu Phú B (thành phố Châu Đốc) và xã Định Thành (huyện Thoại Sơn) cho thấy có sự phân công rõ ràng giữa phụ nữ và nam giới trong các hoạt động: (1) Trong hoạt động sản xuất nông nghiệp, nam giới thường là người đảm nhận chính từ khâu lập kế hoạch cho đến khâu thu hoạch và bán sản phẩm, trong khi đó phụ nữ chỉ đóng vai trò hỗ trợ; (2) Trong hoạt động buôn bán/ kinh doanh, cả hai vợ chồng đều tham gia vào tất cả các khâu, trong đó khâu vận chuyển và lấy hàng hóa thì nam giới phụ trách chính, trong khi đó người vợ đảm nhận chính trong khâu chăm sóc khách hàng; (3) Trong hoạt động tái sản xuất, phụ nữ là người đảm nhận vai trò chính và nam giới chỉ đóng vai trò hỗ trợ, giúp đỡ; (4) Trong hoạt động cộng đồng, nam giới cũng là tham gia chính và phụ nữ thường tham gia với vai trò thay thế cho chồng nếu chồng của họ không thể tham gia.

Kết quả nghiên cứu cũng cho thấy, cả nam giới và phụ nữ đều có cơ hội trong vấn đề tiếp cận các nguồn lực và lợi ích, thế nhưng nam giới trong gia đình vẫn là người nắm giữ và chi phối phần lớn các yếu tố về nguồn lực và lợi ích, đặc biệt là các nguồn lực quan trọng. Sự tham gia của phụ nữ trong kiểm soát và phân phối nguồn lực và lợi ích còn hạn chế và chỉ tập trung vào một số nguồn lực mà nó gắn với địa vị do khuôn mẫu giới truyền thống ấn định.

Có nhiều yếu tố tác động đến phân công lao động theo giới và quyền lực vợ chồng trong gia đình ở An Giang, bao gồm các đặc điểm cá nhân (như giới tính, thu nhập, tuổi tác), các giá trị, chuẩn mực trong gia đình truyền thống, điều kiện kinh tế gia đình và vai trò của người có thu nhập chính.

 Nghiên cứu đưa ra các đề xuất: (1) Cần thay đổi chương trình truyền thông và giáo dục về giới theo cách trước đây, bởi vì hầu hết các chương trình quảng cáo, truyền thông, thậm chí các chương trình giảng dạy cho học sinh các cấp thường gắn việc nhà, chăm sóc con cái với hình ảnh của người phụ nữ. Chính điều này đã hằn sâu trong suy nghĩ của nhiều thế hệ rằng, phụ nữ phải đảm đang và gánh vác mọi việc trong gia đình. (2) Vận động người chồng tham gia tích cực vào các hoạt động của gia đình, bởi vì sự tham gia của nam giới vào các hoạt động này sẽ giúp cho người vợ tránh được những áp lực của công việc gia đình; (3) Phát huy vai trò của đội ngũ cán bộ cơ sở trong việc thực hiện có hiệu quả các chủ trương, chính sách về bình đẳng giới, đặc biệt các chính sách liên quan đến cơ hội tiếp cận các nguồn lực phát triển kinh tế- xã hội của phụ nữ, nhằm đảm bảo quyền tiếp cận các nguồn của phụ nữ, góp phần nâng cao địa vị của họ trong gia đình và ngoài xã hội; (4) Tạo cơ hội cho phụ nữ tiếp cận các dịch vụ lao động, việc làm và các nguồn vốn sản xuất.

N.T.L